Giảm Bạch Cầu Trung Tính Trong Khi Điều Trị Ung Thư

Giảm bạch cầu trung tính là một tác dụng phụ nghiêm trọng trong điều trị ung thư, đặc biệt đối với những bệnh nhân sử dụng hóa trị hoặc xạ trị. Tình trạng này khiến cơ thể dễ bị nhiễm trùng, thậm chí có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm.

Bạch cầu trung tính là gì và vai trò của chúng?

• Bạch cầu trung tính (Neutrophil): Là một loại tế bào bạch cầu, chiếm khoảng 50-70% tổng số bạch cầu trong cơ thể. Đây là “lá chắn” đầu tiên bảo vệ cơ thể khỏi vi khuẩn và nấm.
• Chức năng chính: Khi có tác nhân gây bệnh xâm nhập, bạch cầu trung tính nhanh chóng di chuyển đến vị trí nhiễm trùng, tiêu diệt vi khuẩn và làm sạch vùng tổn thương. Nếu số lượng bạch cầu này giảm xuống mức quá thấp, nguy cơ nhiễm trùng sẽ tăng cao.

Nguyên nhân gây giảm bạch cầu trung tính trong điều trị ung thư

• Hóa trị và tác động lên tủy xương: Thuốc hóa trị không chỉ tiêu diệt tế bào ung thư mà còn ảnh hưởng đến các tế bào tạo máu trong tủy xương, dẫn đến giảm sản xuất bạch cầu trung tính.
• Xạ trị: Khi xạ trị ở khu vực gần tủy xương (như xương chậu hoặc cột sống), các tế bào tạo máu trong tủy cũng bị tổn thương.
• Ung thư di căn tủy xương: Một số loại ung thư như bạch cầu, u lympho hoặc ung thư vú di căn có thể trực tiếp xâm nhập và phá hủy các tế bào tủy xương.
• Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc hỗ trợ trong điều trị ung thư hoặc bệnh lý khác cũng có thể làm giảm sản xuất bạch cầu.
• Nhiễm trùng hoặc rối loạn miễn dịch: Hệ miễn dịch suy yếu hoặc phản ứng bất thường có thể làm tổn hại các tế bào bạch cầu trung tính.

Triệu chứng của giảm bạch cầu trung tính

Bệnh nhân giảm bạch cầu trung tính thường không có dấu hiệu rõ ràng. Tuy nhiên, nếu xuất hiện các triệu chứng sau đây, cần liên hệ ngay với bác sĩ:

• Sốt cao hoặc sốt kéo dài không rõ nguyên nhân.
• Nhiễm trùng tái phát, thường xuyên như viêm họng, viêm phổi hoặc nhiễm trùng da.
• Các vết thương nhỏ chậm lành, có dấu hiệu nhiễm trùng.
• Mệt mỏi, suy nhược cơ thể, đau nhức khắp người.
• Tiêu chảy, đau bụng hoặc xuất hiện các triệu chứng liên quan đến nhiễm trùng tiêu hóa.

Chẩn đoán giảm bạch cầu trung tính

• Xét nghiệm máu toàn phần (CBC): Xét nghiệm này đo lường số lượng bạch cầu trung tính trong máu. Giá trị bình thường là từ 1.500 – 8.000/mm³. Nếu số lượng dưới 500/mm³, nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng sẽ rất cao.
• Đánh giá tủy xương: Sinh thiết tủy xương giúp xác định nguyên nhân gây giảm bạch cầu, đặc biệt khi nghi ngờ có tổn thương tủy.
• Đánh giá lâm sàng: Bác sĩ sẽ xem xét các triệu chứng nhiễm trùng, tiền sử bệnh và các phương pháp điều trị đang sử dụng.

Các biện pháp quản lý và điều trị

Điều chỉnh phác đồ điều trị ung thư

• Bác sĩ có thể thay đổi liều lượng hóa trị hoặc xạ trị để giảm thiểu tác động lên tủy xương.
• Sử dụng các loại thuốc hóa trị ít gây độc lên tủy xương hơn nếu có thể.

Sử dụng thuốc kích thích bạch cầu (G-CSF)

• Các loại thuốc như filgrastim, pegfilgrastim hoặc sargramostim có thể kích thích tủy xương sản xuất bạch cầu nhanh hơn.
• Thuốc này thường được chỉ định khi số lượng bạch cầu trung tính giảm nghiêm trọng hoặc nguy cơ nhiễm trùng cao.

Phòng ngừa nhiễm trùng

• Thực hiện các biện pháp vệ sinh cá nhân tốt: rửa tay thường xuyên, tránh tiếp xúc với người bị nhiễm trùng.
• Tránh đến nơi đông người, đặc biệt là trong thời gian số lượng bạch cầu thấp.
• Sử dụng kháng sinh dự phòng theo hướng dẫn của bác sĩ nếu cần thiết.

 Chế độ ăn uống và sinh hoạt hợp lý

• Bổ sung các thực phẩm giàu protein, vitamin và khoáng chất để tăng cường sức đề kháng.
• Hạn chế thực phẩm sống hoặc không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
• Nghỉ ngơi đầy đủ, tránh các hoạt động thể chất mạnh làm suy giảm thêm sức khỏe.

Theo dõi sức khỏe định kỳ

• Bệnh nhân cần thường xuyên thực hiện xét nghiệm máu để theo dõi số lượng bạch cầu trung tính.
• Báo ngay cho bác sĩ nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường như sốt, mệt mỏi hoặc đau nhức.

Những điều cần lưu ý cho bệnh nhân và gia đình

• Liên lạc với bác sĩ: Hãy hỏi bác sĩ về các nguy cơ giảm bạch cầu trong phác đồ điều trị hiện tại và cách xử lý nếu có biến chứng.
• Quan tâm đến sức khỏe tổng thể: Không chỉ điều trị ung thư, việc giữ gìn sức khỏe chung cũng rất quan trọng để cơ thể đủ sức chống lại nhiễm trùng.
• Giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sống: Điều này giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn và nấm từ môi trường bên ngoài.

Giảm bạch cầu trung tính là một tác dụng phụ nghiêm trọng của điều trị ung thư, nhưng có thể được quản lý hiệu quả nếu được phát hiện và điều trị kịp thời. Bệnh nhân cần hợp tác chặt chẽ với bác sĩ, thực hiện các biện pháp phòng ngừa nhiễm trùng và duy trì chế độ sinh hoạt lành mạnh để tăng cường sức khỏe tổng thể.

Đội Ngũ Biên Soạn: Nhà Thuốc An Tâm