Chế độ ăn khi xạ trị ung thư nên ăn gì và các lưu ý quan trọng 

Sau xạ trị ung thư, việc duy trì một chế độ dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò rất quan trọng trong việc giảm thiểu tác dụng phụ của quá trình điều trị, giúp người bệnh hồi phục nhanh chóng và duy trì sức khỏe tổng thể. Tuy nhiên, sau một đợt xạ trị, cơ thể sẽ có những thay đổi lớn về nhu cầu dinh dưỡng. Vậy xạ trị ung thư nên ăn gì, kiêng gì để cơ thể nhanh phục hồi? Hãy cùng tìm hiểu những điều cần lưu ý trong chế độ ăn uống giúp bệnh nhân xạ trị cảm thấy khỏe mạnh hơn và giảm thiểu tác hại của điều trị.

Vai trò của dinh dưỡng khi xạ trị ung thư

Dinh dưỡng đóng một vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ quá trình hồi phục của cơ thể, đặc biệt sau các liệu trình xạ trị. Mỗi bệnh nhân sẽ có nhu cầu dinh dưỡng khác nhau, vì vậy, các bác sĩ dinh dưỡng sẽ giúp xây dựng kế hoạch ăn uống phù hợp để đạt được mục tiêu hỗ trợ điều trị. Một chế độ ăn uống hợp lý sẽ không chỉ giúp bệnh nhân tăng cường sức đề kháng, giảm nguy cơ nhiễm trùng, mà còn giúp cải thiện các chức năng của các bộ phận trong cơ thể và tăng cường khả năng tự phục hồi.

Cung cấp đầy đủ năng lượng cho cơ thể

Khi đối mặt với ung thư và trải qua quá trình xạ trị, mặc dù người bệnh vẫn ăn uống bình thường, cơ thể có thể không đủ năng lượng để phục hồi do sự phát triển của khối u. Điều này có thể dẫn đến suy nhược cơ thể, giảm cân và thiếu hụt các dưỡng chất cần thiết.

Chính vì vậy, việc cung cấp đầy đủ năng lượng từ thức ăn trong suốt quá trình điều trị là rất quan trọng. Các bác sĩ dinh dưỡng khuyến nghị bệnh nhân nên duy trì chế độ ăn uống giàu năng lượng và đủ dưỡng chất để cơ thể duy trì sức khỏe, cân nặng và chống lại sự suy giảm năng lượng.

Tăng cường hệ miễn dịch và giảm nguy cơ nhiễm trùng

Một chế độ ăn uống khoa học và lành mạnh không chỉ giúp bệnh nhân duy trì sức khỏe mà còn giúp cơ thể khỏe mạnh hơn, tăng cường hệ thống miễn dịch. Khi cơ thể khỏe mạnh, khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh và nhiễm trùng cũng sẽ tốt hơn. Đặc biệt, việc bổ sung các vitamin, khoáng chất và các dưỡng chất thiết yếu trong quá trình điều trị sẽ hỗ trợ cơ thể tái tạo các mô bị tổn thương, phục hồi nhanh hơn sau xạ trị.

Giảm tác dụng phụ của điều trị và thúc đẩy quá trình phục hồi

Một chế độ ăn hợp lý sẽ giúp giảm thiểu những tác dụng phụ không mong muốn của xạ trị như mệt mỏi, buồn nôn, khô miệng hay loét miệng. Hơn nữa, chế độ ăn đầy đủ sẽ giúp bệnh nhân duy trì sức khỏe thể chất và tinh thần, tăng tốc quá trình phục hồi sau điều trị, giúp người bệnh nhanh chóng trở lại với cuộc sống bình thường.

Xạ trị ung thư nên ăn gì?

Trong quá trình xạ trị, việc duy trì một chế độ ăn khoa học rất quan trọng, không chỉ giúp cơ thể nhanh phục hồi mà còn giúp hệ thống miễn dịch hoạt động tốt hơn. Người bệnh nên chú trọng bổ sung đầy đủ các chất dinh dưỡng như protein, carbohydrate, chất béo thiết yếu, vitamin và khoáng chất để phục hồi sức khỏe. Dưới đây là những loại thực phẩm cần thiết cho bệnh nhân sau xạ trị:

Các thực phẩm giàu đạm

Đạm đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và sửa chữa các mô cơ thể, giúp tăng cường hệ miễn dịch. Sau xạ trị, nhu cầu protein của người bệnh thường cao hơn so với người bình thường do quá trình chuyển hóa protein bị tăng cường và tình trạng viêm. Các nguồn protein tốt mà người bệnh có thể lựa chọn bao gồm:

• Thịt nạc
• Thịt gia cầm
• Cá
• Sữa và các sản phẩm từ sữa như phô mai, sữa chua Hy Lạp, phô mai tươi
• Trứng
• Những loại đậu và sản phẩm từ đậu nành (sữa đậu nành, đậu phụ,…)

Thực phẩm giàu chất béo không bão hòa

Chất béo không bão hòa là nguồn năng lượng quan trọng, giúp cơ thể duy trì năng lượng và chống lại tình trạng viêm. Ngoài ra, chất béo không bão hòa còn hỗ trợ cơ thể phục hồi các mô bị tổn thương. Một số thực phẩm giàu chất béo không bão hòa có thể sử dụng gồm:

• Những loại cá béo như cá thu, cá hồi, cá trích
• Dầu ô liu
• Quả bơ
• Một số loại hạt khác như hạt hạnh nhân, hạt mắc ca, hạt óc chó, hạt điều

Ngũ cốc nguyên hạt

Ngũ cốc nguyên hạt như gạo lứt, yến mạch, kiều mạch cung cấp nhiều chất xơ, giúp hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn và phòng tránh tình trạng táo bón. Bên cạnh đó, chúng cũng cung cấp carbohydrate phức tạp, vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể.

Rau củ quả tươi

Các loại rau củ quả tươi chứa nhiều vitamin, khoáng chất, chất xơ và đặc biệt là chất chống oxy hóa. Những loại thực phẩm này có thể giúp tăng cường hệ miễn dịch, bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây hại. Một số loại rau củ quả như bông cải xanh, ớt chuông, cà rốt, quả mọng rất giàu vitamin C và các hợp chất chống viêm, chống oxy hóa.

Xạ trị ung thư nên kiêng ăn gì?

Bên cạnh việc bổ sung các thực phẩm cần thiết, người bệnh cũng cần tránh một số loại thực phẩm để không làm ảnh hưởng đến quá trình hồi phục. Dưới đây là những loại thực phẩm nên hạn chế hoặc kiêng ăn:

Thực phẩm chế biến sẵn

Các thực phẩm chế biến sẵn như cá hộp, thịt hộp, xúc xích thường chứa nhiều chất bảo quản và phẩm màu, không chỉ có giá trị dinh dưỡng thấp mà còn có thể làm suy yếu hệ miễn dịch của cơ thể. Vì vậy, người bệnh nên tránh tiêu thụ các loại thực phẩm này.

Rượu, bia cùng đồ uống chứa caffein

Rượu và bia có thể gây kích ứng cơ thể, làm chậm quá trình hồi phục và làm tăng cường các tác dụng phụ của xạ trị. Đặc biệt, đồ uống chứa nhiều caffein như trà, cà phê cũng có thể làm tình trạng khô miệng trở nên trầm trọng hơn.

Thực phẩm sống và thực phẩm ôi thiu

Thực phẩm sống hoặc thực phẩm ôi thiu có thể chứa vi khuẩn gây hại, đặc biệt trong lúc cơ thể người bệnh đang suy giảm hệ miễn dịch. Các bệnh nhân nên tránh ăn thực phẩm chưa nấu chín hoặc đã hết hạn sử dụng để đảm bảo an toàn sức khỏe.

Lưu ý trong chế độ ăn cho người bệnh xạ trị ung thư

Để tối ưu hóa quá trình hồi phục và giảm thiểu tác dụng phụ của xạ trị, người bệnh nên chú ý một số lưu ý sau trong chế độ ăn uống:

• Ăn nhiều bữa nhỏ và thường xuyên để giảm cảm giác buồn nôn và giúp tiêu hóa tốt hơn.
• Chọn thực phẩm mềm, dễ ăn khi gặp phải các triệu chứng loét miệng.
• Thay nước lọc bằng các loại thức uống giàu năng lượng như sữa, sinh tố để bổ sung dinh dưỡng mà không làm đầy bụng.
• Chú ý điều chỉnh chế độ ăn khi gặp phải các triệu chứng như khô miệng, buồn nôn, loét miệng để không gây khó chịu và hỗ trợ điều trị hiệu quả hơn.

Bao lâu xạ trị có thể ăn uống bình thường trở lại?

Thời gian để bệnh nhân có thể ăn uống trở lại bình thường sau xạ trị phụ thuộc vào tình trạng cụ thể của từng người. Một số bệnh nhân có thể cảm thấy tốt hơn sau vài tuần, trong khi một số khác cần nhiều thời gian hơn, có thể là vài tháng. Điều này phụ thuộc vào các tác dụng phụ mà bệnh nhân gặp phải và mức độ hồi phục của cơ thể.

Chăm sóc dinh dưỡng hợp lý là một phần không thể thiếu trong quá trình điều trị ung thư. Hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng để biết xạ trị ung thư nên ăn gì, giúp người bệnh vượt qua giai đoạn xạ trị một cách tốt nhất.

Đội ngũ biên soạn: Nhà Thuốc An Tâm