Tìm hiểu về tác dụng phụ tăng huyết áp do thuốc điều trị

Tăng Huyết Áp do thuốc là một trong những tình trạng phổ biến ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch, và đôi khi nó có thể là hệ quả từ việc sử dụng một số loại thuốc. Đây là một tác dụng phụ tiềm ẩn, đôi khi bị bỏ qua, nhưng có thể gây nguy hiểm đến tính mạng nếu không được xử lý kịp thời.

Tăng Huyết Áp do thuốc là gì?

Tăng huyết áp, hay cao huyết áp, xảy ra khi áp lực máu trong động mạch cao hơn mức bình thường. Điều này buộc tim phải làm việc nhiều hơn để bơm máu, gây ra áp lực lớn lên hệ thống tuần hoàn. Một số loại thuốc có thể làm tăng huyết áp như một tác dụng phụ không mong muốn. Điều này thường xảy ra khi thuốc:

• Làm tăng giữ nước và natri trong cơ thể, làm tăng thể tích máu.
• Kích thích hệ thần kinh, gây co mạch máu và tăng áp lực trong động mạch.

Những loại thuốc thường gây tăng huyết áp

• Thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs): Như ibuprofen, naproxen.
• Corticosteroids: Thuốc như prednisolone và dexamethasone.
• Thuốc cường giao cảm: Dùng điều trị cảm cúm, hen suyễn.
• Thuốc tránh thai: Một số thuốc chứa estrogen liều cao.
• Thuốc chống trầm cảm: Như venlafaxine, fluoxetine.
• Thuốc điều trị ung thư: Một số liệu pháp hóa trị liệu có thể làm tăng huyết áp.

Triệu chứng tăng huyết áp do thuốc

Triệu chứng ở người lớn

Người lớn thường cảm nhận được các dấu hiệu tăng huyết áp rõ ràng hơn. Một số triệu chứng phổ biến bao gồm:

• Đau đầu dữ dội: Thường xuất hiện ở vùng sau gáy, đặc biệt vào buổi sáng khi huyết áp đạt đỉnh. Cơn đau có thể kéo dài hoặc lặp đi lặp lại.
• Chóng mặt hoặc mất thăng bằng: Dễ gây té ngã, đặc biệt ở người cao tuổi.
• Tim đập nhanh hoặc không đều: Cảm giác tim đập mạnh, thình thịch hoặc loạn nhịp trong lồng ngực, ngay cả khi không vận động.
• Khó thở: Dễ nhận thấy hơn khi thực hiện các hoạt động thể chất, như đi bộ hoặc leo cầu thang.
• Phù nề: Biểu hiện giữ nước trong cơ thể, gây sưng ở mắt cá chân, bàn chân, hoặc thậm chí ở mặt.
• Mờ mắt: Áp lực máu cao làm ảnh hưởng đến võng mạc, gây rối loạn thị lực tạm thời hoặc kéo dài.

Triệu chứng ở trẻ em

Ở trẻ em, tăng huyết áp thường không có triệu chứng điển hình. Tuy nhiên, cần lưu ý đến những dấu hiệu bất thường sau:

• Quấy khóc kéo dài: Trẻ có thể khóc nhiều mà không rõ nguyên nhân, thậm chí không dỗ được.
• Thở nhanh hoặc khó thở: Đặc biệt dễ nhận thấy khi trẻ chơi hoặc hoạt động.
• Da xanh tái, tím môi: Đây là dấu hiệu nguy hiểm, cho thấy máu không được lưu thông tốt.
• Buồn nôn, ói mửa: Không liên quan đến thức ăn, thường xuất hiện đột ngột và kéo dài.
• Co giật: Biểu hiện của tăng huyết áp nặng, là trường hợp cấp cứu khẩn cấp.

Biến chứng của tăng huyết áp do thuốc

Nếu không được kiểm soát, tăng huyết áp do thuốc có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm, bao gồm:

• Đột quỵ: Áp lực máu cao có thể gây tắc nghẽn hoặc vỡ mạch máu não, dẫn đến tổn thương nghiêm trọng hoặc tử vong.
• Nhồi máu cơ tim: Tăng huyết áp kéo dài khiến hệ thống tim mạch chịu áp lực lớn, dễ dẫn đến tổn thương mạch vành.
• Suy thận mãn tính: Thận phải chịu áp lực cao lâu dài, dẫn đến tổn thương không thể hồi phục.
• Tổn thương võng mạc: Các mạch máu ở mắt bị tổn thương, có thể gây suy giảm thị lực hoặc mù lòa.
• Suy tim: Tim phải làm việc quá mức để bơm máu, dẫn đến yếu cơ tim và suy giảm chức năng tim.

Cách xử lý tăng huyết áp do thuốc tạm thời tại nhà

Không tự ý ngừng thuốc: Nếu nghi ngờ thuốc đang sử dụng gây tăng huyết áp, hãy trao đổi với bác sĩ để được tư vấn thay đổi hoặc điều chỉnh loại thuốc phù hợp với tình trạng sức khỏe.

• Giảm muối: Hạn chế thực phẩm mặn, đồ chế biến sẵn, và tăng cường ăn rau xanh, trái cây tươi.
• Uống đủ nước: Giúp cơ thể loại bỏ natri dư thừa và hỗ trợ ổn định huyết áp.
• Tập luyện nhẹ nhàng: Đi bộ, tập yoga hoặc thực hiện các bài tập thư giãn để giảm căng thẳng và điều hòa huyết áp.
• Đo huyết áp thường xuyên: Dùng máy đo tại nhà, ưu tiên đo vào buổi sáng khi vừa thức dậy và buổi tối trước khi đi ngủ.
• Ghi chép kết quả: Lưu lại số liệu để cung cấp cho bác sĩ khi cần, giúp đánh giá chính xác tình trạng sức khỏe.
• Dùng thuốc đúng hướng dẫn: Tuân thủ chỉ định của bác sĩ khi sử dụng các loại thuốc như Captopril hay Amlodipine.
• Không tự ý dùng thuốc: Việc tự ý sử dụng hoặc ngừng thuốc có thể gây nguy hiểm.
• Hít thở sâu: Hít vào chậm qua mũi, giữ hơi vài giây, sau đó thở ra từ từ qua miệng. Lặp lại trong vài phút để giảm căng thẳng và hỗ trợ điều hòa huyết áp.

Hãy duy trì các biện pháp trên và liên hệ ngay với bác sĩ nếu tình trạng không được cải thiện hoặc có dấu hiệu nghiêm trọng.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Hãy đến cơ sở y tế ngay nếu bạn hoặc người thân có các dấu hiệu sau:

• Huyết áp trên 160/100 mmHg mà không giảm sau xử lý tại nhà.
• Đau ngực dữ dội, khó thở nghiêm trọng.
• Co giật, mất ý thức: Đặc biệt ở trẻ em hoặc người lớn tuổi.
• Triệu chứng kéo dài hoặc nặng hơn dù đã ngừng thuốc.

Phòng ngừa tăng huyết áp do thuốc

• Theo dõi huyết áp thường xuyên: Đặc biệt khi sử dụng thuốc có nguy cơ gây tăng huyết áp.
• Thảo luận với bác sĩ: Trước khi bắt đầu hoặc thay đổi bất kỳ loại thuốc nào, hãy hỏi ý kiến chuyên gia y tế để tránh tác dụng phụ không mong muốn.
• Thay đổi lối sống: Giữ chế độ ăn uống lành mạnh, ít muối, duy trì cân nặng ổn định và tập thể dục thường xuyên.
• Kiểm tra định kỳ: Đối với trẻ em và người lớn đang sử dụng thuốc dài hạn, nên kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.

Tăng huyết áp do tác dụng phụ của thuốc tuy không phổ biến nhưng cần được chú ý đặc biệt để tránh biến chứng nghiêm trọng. Việc nhận biết sớm triệu chứng và áp dụng các biện pháp xử lý tại nhà có thể giúp kiểm soát tình trạng này hiệu quả. Hãy luôn tham khảo ý kiến bác sĩ khi có nghi ngờ để đảm bảo an toàn cho sức khỏe của bạn và gia đình.

Đội ngũ biên soạn Nhà Thuốc An Tâm