Viêm Màng Phổi Do Thuốc: Nguyên Nhân Và Đặc Điểm

Viêm màng phổi do thuốc là một tình trạng viêm nghiêm trọng xảy ra ở lớp màng bao phủ phổi và lồng ngực, gây đau đớn và ảnh hưởng lớn đến khả năng hô hấp. Nguyên nhân phổ biến bao gồm nhiễm trùng, bệnh lý tự miễn, nhưng viêm màng phổi cũng có thể do tác dụng phụ của thuốc – một yếu tố thường bị bỏ qua. Việc nhận biết sớm triệu chứng và xử lý đúng cách không chỉ giúp giảm thiểu biến chứng mà còn bảo vệ sức khỏe hô hấp lâu dài.

Viêm Màng Phổi là gì?

Viêm màng phổi là tình trạng viêm xảy ra ở lớp màng mỏng (gọi là màng phổi) bao quanh phổi và lồng ngực. Tình trạng này có thể làm màng phổi cọ sát vào nhau, gây đau nhói mỗi khi hít thở. Một số yếu tố phổ biến gây viêm màng phổi:

• Nhiễm vi khuẩn, virus, hoặc nấm.
• Các bệnh tự miễn như lupus, viêm khớp dạng thấp.
• Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc có thể kích hoạt phản ứng viêm tại màng phổi.

Viêm màng phổi do thuốc

Một số thuốc có thể gây viêm màng phổi do phản ứng miễn dịch hoặc do tích tụ chất độc tại phổi. Dưới đây là những loại thuốc thường liên quan:

• Methotrexate: Dùng trong điều trị ung thư, viêm khớp dạng thấp.
• Amiodarone: Thuốc điều trị rối loạn nhịp tim.
• Procainamide: Thuốc kiểm soát nhịp tim bất thường.
• Thuốc kháng sinh nhóm sulfa: Gây phản ứng nhạy cảm với phổi.

Các triệu chứng thường xuất hiện trong vài ngày đến vài tuần sau khi bắt đầu dùng thuốc. Mức độ nặng nhẹ tùy thuộc vào liều lượng và thời gian sử dụng.

Triệu chứng viêm màng phổi: ở người lớn và trẻ em

Ở Người Lớn

• Đau ngực rõ rệt: Cơn đau nhói, thường xuất hiện khi hít sâu, ho, hoặc thậm chí cười. Cảm giác đau trở nên rõ hơn khi vận động hoặc thay đổi tư thế.
• Khó thở: Có cảm giác nặng nề, ngực bị ép chặt, đặc biệt khi nằm ngửa. Việc thở sâu trở nên khó khăn, gây mệt mỏi.
• Ho khan: Ho liên tục không có đờm, cơn ho thường làm tăng mức độ đau ở ngực.
• Sốt và lạnh run: Một số trường hợp kèm theo đổ mồ hôi vào ban đêm, làm cơ thể thêm mệt mỏi.

Ở Trẻ Em

Viêm màng phổi ở trẻ em có thể khó nhận biết hơn do trẻ chưa thể diễn đạt triệu chứng. Tuy nhiên, cha mẹ nên chú ý:

• Thở nhanh hoặc khó thở: Trẻ có thể thở gấp, thở nông hoặc có dấu hiệu co kéo lồng ngực. Đây là biểu hiện nguy hiểm cần theo dõi sát sao.
• Da xanh tái hoặc tím môi: Đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy tình trạng thiếu oxy nghiêm trọng, cần cấp cứu ngay lập tức.
• Quấy khóc không dứt: Trẻ thường quấy khóc kéo dài, khó chịu không rõ nguyên nhân, ngay cả khi đã được chăm sóc đầy đủ.
• Bỏ bú, biếng ăn, sút cân: Trẻ không còn hứng thú với việc bú mẹ hoặc ăn uống, dẫn đến tình trạng sút cân nhanh chóng, kèm theo vẻ ngoài mệt mỏi.

Biến chứng nếu không điều trị

Viêm màng phổi không được xử lý kịp thời có thể dẫn đến:

• Tràn dịch màng phổi: Dịch tích tụ gây áp lực lên phổi.
• Nhiễm trùng nặng: Gây áp xe phổi hoặc nhiễm trùng máu.
• Suy hô hấp: Khó thở nghiêm trọng, có nguy cơ tử vong.

Cách xử lý viêm màng phổi nhanh tại nhà

Khi nghi ngờ viêm màng phổi, đặc biệt do tác dụng phụ của thuốc, bạn có thể áp dụng những biện pháp xử lý tại nhà để giảm nhẹ triệu chứng và cải thiện tình trạng. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đây chỉ là các giải pháp tạm thời và không thay thế cho việc thăm khám y tế.

• Ngồi thẳng hoặc nghiêng nhẹ về phía trước: Giảm áp lực lên phổi, giúp việc hô hấp dễ dàng hơn.
• Tránh nằm ngửa: Nếu cảm thấy khó thở, hãy nằm nghiêng hoặc kê gối cao để giảm triệu chứng.
• Sử dụng các loại thuốc giảm đau không kê đơn như paracetamol hoặc ibuprofen để giảm cảm giác đau nhói ở ngực. Lưu ý: Luôn hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thuốc, đặc biệt nếu bạn đang dùng các loại thuốc khác hoặc có bệnh lý nền.
• Giữ cơ thể đủ nước: Uống từ 2-3 lít nước mỗi ngày giúp làm loãng dịch viêm trong phổi và cải thiện tình trạng khó thở. Tránh uống đồ uống có cồn hoặc caffeine, vì chúng có thể làm mất nước.
• Nghỉ ngơi trong không gian thoáng mát và yên tĩnh, tránh tiếp xúc với các chất kích ứng như khói thuốc lá hoặc bụi bẩn. Hạn chế các hoạt động thể lực mạnh để giảm áp lực lên hệ hô hấp.
• Thực hành bài tập hít thở sâu, thực hiện 10-15 phút mỗi ngày để tăng cường lưu thông oxy và giảm cơn đau:
  • Ngồi thẳng, đặt tay lên bụng.
  • Hít vào từ từ bằng mũi, để bụng phồng lên.
  • Thở ra chậm qua miệng, cảm nhận bụng xẹp xuống.
• Tăng độ ẩm trong không khí: Sử dụng máy tạo ẩm hoặc đặt một bát nước ấm trong phòng để giúp làm dịu màng phổi và dễ thở hơn.

Khi nào cần đến gặp bác sĩ?

Đừng chờ đợi khi xuất hiện các triệu chứng sau:

• Đau ngực nghiêm trọng, khó thở không cải thiện.
• Sốt cao kéo dài hơn 2 ngày.
• Ho ra máu hoặc dịch đờm có màu lạ.

Cách phòng ngừa viêm màng phổi do thuốc

• Thông báo cho bác sĩ về tiền sử dị ứng hoặc các phản ứng phụ khi dùng thuốc.
• Chỉ sử dụng thuốc theo chỉ định, không tự ý tăng giảm liều.
• Kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các vấn đề liên quan đến phổi.

Viêm màng phổi do tác dụng phụ của thuốc là một tình trạng cần được chú ý kỹ lưỡng, đặc biệt ở trẻ em và người lớn tuổi. Hiểu rõ triệu chứng và cách xử lý tại nhà có thể giúp bạn tránh được những biến chứng nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu triệu chứng không thuyên giảm, hãy nhanh chóng đến cơ sở y tế để được điều trị kịp thời.

Đội ngũ biên soạn Nhà Thuốc An Tâm