Tác dụng phụ gây Suy Tim do thuốc điều trị bệnh

Suy tim do thuốc là một trong những biến chứng nghiêm trọng có thể xảy ra do tác dụng phụ của một số loại thuốc. Đây là tình trạng tim không còn đủ khả năng bơm máu hiệu quả để đáp ứng nhu cầu của cơ thể, dẫn đến nhiều vấn đề nguy hiểm nếu không được xử lý kịp thời. Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến cả trẻ em và người lớn với các triệu chứng khác nhau.

Suy tim do thuốc là gì?

Suy tim là tình trạng tim mất khả năng bơm máu đầy đủ để cung cấp oxy và dưỡng chất cho cơ thể. Điều này có thể gây tích tụ máu ở phổi, chân hoặc các cơ quan khác, dẫn đến khó thở, sưng phù và mệt mỏi. Một số thuốc có thể ảnh hưởng đến chức năng tim và gây suy tim, đặc biệt nếu dùng liều cao hoặc trong thời gian dài:

• Thuốc hóa trị: Adriamycin, doxorubicin.
• Thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs): Ibuprofen, naproxen.
• Corticosteroids: Prednisone, dexamethasone.
• Thuốc điều trị tiểu đường: Thiazolidinediones (như pioglitazone, rosiglitazone).
• Thuốc chống loạn nhịp tim: Amiodarone.
• Thuốc ức chế miễn dịch: Tacrolimus, cyclosporine.

 Vì sao thuốc gây suy tim?

Một số loại thuốc có thể làm tăng nguy cơ suy tim hoặc làm tình trạng này trở nên nghiêm trọng hơn do những cơ chế sau:

• Gây giữ nước và natri, làm tăng gánh nặng cho tim: Một số thuốc (như thuốc chống viêm không steroid – NSAIDs, corticoid) làm cơ thể giữ lại nước và muối (natri), dẫn đến:
  • Tăng gánh nặng cho tim: Tim phải làm việc nhiều hơn để bơm máu đi khắp cơ thể.
  • Phù nề và khó thở: Do tích tụ dịch trong các cơ quan, đặc biệt là phổi.
• Ảnh hưởng đến cơ tim, làm yếu khả năng co bóp:  Một số thuốc, đặc biệt là các thuốc hóa trị như anthracyclines, có thể làm tổn thương hoặc suy yếu cơ tim, dẫn đến: Giảm khả năng co bóp, suy giảm chức năng tim dẫn đến các triệu chứng như mệt mỏi, khó thở.
• Làm co thắt hoặc giãn nở quá mức các mạch máu, ảnh hưởng đến lưu lượng máu: Một số thuốc có thể làm co thắt hoặc giãn nở quá mức các mạch máu, gây ra:
  • Lưu lượng máu bất thường: Làm giảm khả năng cung cấp máu và oxy đến các cơ quan.
  • Tăng áp lực lên tim: Đặc biệt khi mạch máu bị co thắt, tim phải làm việc mạnh hơn để bơm máu qua các mạch hẹp.

Triệu chứng suy tim do thuốc

Các dấu hiệu suy tim ở người lớn thường rõ rệt hơn, bao gồm:

• Khó thở: Xảy ra khi hoạt động hoặc nằm xuống.
• Mệt mỏi kéo dài: Cảm giác kiệt sức dù không vận động nhiều.
• Phù nề: Thường xuất hiện ở mắt cá chân, bàn chân hoặc bụng.
• Tim đập nhanh hoặc không đều: Cảm giác hồi hộp, tim “loạn nhịp.”
• Ho khan hoặc ho có đờm: Đặc biệt vào ban đêm.
• Tăng cân nhanh: Do tích tụ chất lỏng trong cơ thể.

Ở trẻ em, triệu chứng suy tim có thể không rõ ràng và dễ bị nhầm lẫn với các bệnh khác:

• Thở nhanh hoặc khó thở: Nhất là khi trẻ bú hoặc khóc.
• Chậm lớn: Trẻ không tăng cân hoặc phát triển như bình thường.
• Da xanh tái: Đặc biệt ở môi và móng tay.
• Mệt mỏi nhanh chóng: Trẻ dễ mệt khi chơi hoặc bú.
• Phù nề: Ở bụng, mắt cá chân hoặc bàn chân.

Biến chứng của suy tim do thuốc

Nếu không được kiểm soát, suy tim có thể dẫn đến các tình trang sau:

• Phù phổi cấp: Tích tụ chất lỏng trong phổi, gây khó thở nghiêm trọng.
• Suy thận: Do giảm lưu lượng máu đến thận.
• Rối loạn nhịp tim: Tăng nguy cơ đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.
• Sốc tim: Tim không thể bơm máu, đe dọa tính mạng.

Cách xử lý suy tim do thuốc tại nhà

Suy tim là tình trạng nguy hiểm cần được bác sĩ theo dõi cẩn thận. Tuy nhiên, nếu gặp phải các triệu chứng suy tim do thuốc và chưa thể đi khám ngay, bạn có thể áp dụng những cách xử lý sau để giảm rủi ro:

Tạm dừng thuốc nghi ngờ gây suy tim

• Xác định thuốc gây ra vấn đề: Nếu triệu chứng xuất hiện sau khi bạn dùng thuốc mới, hãy tạm ngừng thuốc và liên hệ với bác sĩ.
• Tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dừng thuốc quan trọng: Đừng tự ý dừng thuốc điều trị bệnh mạn tính như tiểu đường hay cao huyết áp mà không hỏi bác sĩ.

Quan sát triệu chứng kỹ lưỡng

• Các dấu hiệu cần chú ý: Khó thở, mệt mỏi, sưng phù ở chân hoặc tay, tức ngực, hoặc nhịp tim bất thường.
• Theo dõi huyết áp và nhịp tim: Nếu có máy đo, hãy ghi nhận thông số để cung cấp cho bác sĩ sau này.

Nghỉ ngơi và thư giãn

• Tư thế giúp dễ thở hơn: Ngồi cao hoặc nằm nghiêng để giảm áp lực lên tim và phổi.
• Hạn chế hoạt động mạnh: Hãy nghỉ ngơi nhiều hơn, tránh làm việc nặng hoặc vận động gắng sức.

Chế độ ăn uống phù hợp

• Giảm lượng muối: Hạn chế thức ăn mặn để tránh tình trạng giữ nước và phù nề.
• Kiểm soát lượng nước uống: Uống vừa phải, không uống quá nhiều nếu đã có dấu hiệu sưng phù hoặc khó thở.
• Ăn nhẹ và lành mạnh: Chọn thực phẩm dễ tiêu, giàu dinh dưỡng như rau củ, trái cây, cá và thịt nạc.

Sử dụng thuốc hỗ trợ đúng cách

• Tuân thủ theo chỉ định: Nếu bác sĩ đã kê đơn thuốc hỗ trợ suy tim, hãy uống đúng liều lượng.
• Tránh tự ý dùng thuốc mới: Không tự ý mua thuốc giảm đau, chống viêm hoặc thuốc khác mà không tham khảo ý kiến bác sĩ, vì có thể làm suy tim nặng hơn.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Hãy đến bệnh viện ngay nếu có các dấu hiệu sau:

• Khó thở nghiêm trọng, không thể nằm.
• Đau ngực, đặc biệt nếu lan ra cánh tay hoặc hàm.
• Sưng phù đột ngột hoặc tăng cân nhanh chóng.
• Triệu chứng không thuyên giảm dù đã ngừng thuốc.

Phòng ngừa suy tim do thuốc

Nếu bạn có tiền sử bệnh tim, cao huyết áp, tiểu đường hoặc các yếu tố nguy cơ khác, hãy thông báo chi tiết cho bác sĩ. Điều này giúp họ hiểu rõ tình trạng của bạn và đưa ra phương án điều trị phù hợp.

Luôn uống thuốc đúng liều lượng và thời gian được bác sĩ chỉ định. Tuyệt đối không tự ý tăng, giảm hoặc ngừng thuốc, vì điều này có thể gây nguy hiểm và làm suy tim trầm trọng hơn.

Thăm khám bác sĩ thường xuyên để theo dõi chức năng tim và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Nếu cần, yêu cầu xét nghiệm bổ sung hoặc siêu âm tim để đánh giá tình trạng sức khỏe.

Thực hiện lối sống lành mạnh:

• Chế độ ăn uống: Ăn ít muối, hạn chế đồ ăn nhiều dầu mỡ và thực phẩm chế biến sẵn. Tăng cường rau củ quả, ngũ cốc nguyên hạt và thực phẩm giàu omega-3 như cá.
• Tập thể dục: Duy trì thói quen vận động nhẹ nhàng như đi bộ, yoga hoặc bơi lội. Tránh các bài tập quá sức gây áp lực lên tim.
• Kiểm soát căng thẳng: Thư giãn tinh thần bằng các kỹ thuật như thiền, hít thở sâu, hoặc các hoạt động yêu thích.
• Ngủ đủ giấc: Bảo đảm giấc ngủ đủ và chất lượng để giúp cơ thể hồi phục.

Việc tuân thủ những hướng dẫn này sẽ giúp bạn kiểm soát suy tim hiệu quả hơn, đồng thời nâng cao chất lượng cuộc sống. Luôn lắng nghe cơ thể và không ngần ngại tìm đến bác sĩ khi có dấu hiệu bất thường.

Suy tim do tác dụng phụ của thuốc là một tình trạng nguy hiểm, cần được phát hiện và xử lý kịp thời. Nhận biết sớm triệu chứng và áp dụng các biện pháp xử lý tại nhà có thể giúp giảm nguy cơ biến chứng nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu triệu chứng không thuyên giảm, bạn nên đến cơ sở y tế để được điều trị ngay lập tức.

Đội ngũ biên soạn Nhà Thuốc An Tâm