Thuốc Nystatin 500.000UI là thuốc gì? Công dụng và liều dùng

Thuốc Nystatin 500.000UI là kháng sinh chống nấm đặc hiệu, được sử dụng rộng rãi để tiêu diệt nấm men Candida albicans. Tuy nhiên, việc sử dụng sai đường dùng hoặc hiểu lầm về công dụng của dạng viên uống là lỗi rất phổ biến khiến việc điều trị thất bại.

Thuốc Nystatin 500.000UI là thuốc gì?

Thuốc Nystatin 500.000UI là thuốc kháng sinh chống nấm (antifungal) có nguồn gốc từ dịch nuôi cấy nấm Streptomyces noursei, thuộc nhóm Polyene. Thuốc được bào chế dưới dạng viên nén bao đường với hàm lượng 500.000 đơn vị quốc tế (IU). Đây là dòng thuốc đặc trị tình trạng nhiễm nấm men ở niêm mạc, nhạy cảm nhất với chủng Candida albicans.

Thông tin chi tiết thuốc:

• Số đăng ký: 893110271200.
• Dạng bào chế: Viên bao đường.
• Quy cách: Hộp 2 Vỉ x 8 Viên.
• Thành phần: Nystatin.
• Chỉ định: Nấm lưỡi, Nấm miệng, Viêm loét niêm mạc miệng, lưỡi.
• Chống chỉ định: Dị ứng thuốc, Đái tháo đường (Tiểu đường).
• Nhà sản xuất: CÔNG TY CỔ PHẦN DƯỢC PHẨM TRUNG ƯƠNG VIDIPHA.
• Nước sản xuất: Việt Nam.
• Xuất xứ thương hiệu: Việt Nam.
• Thuốc cần kê toa: Có.

Công dụng và chỉ định

Thuốc được chỉ định chủ yếu cho các trường hợp:

• Điều trị và dự phòng nhiễm nấm Candida ở niêm mạc đường tiêu hóa (họng, thực quản, dạ dày, ruột).
• Dự phòng nấm phát triển khi bệnh nhân đang sử dụng kháng sinh phổ rộng kéo dài.

Viên uống Nystatin không có tác dụng điều trị nấm âm đạo, nấm da hay nhiễm nấm toàn thân (nấm trong máu). Lý do được giải thích rõ ở phần Dược động học dưới đây.

Chống chỉ định

Người có tiền sử quá mẫn hoặc dị ứng với Nystatin.

Cơ chế tác dụng

Nystatin liên kết với các sterol (chủ yếu là ergosterol) trên màng tế bào nấm. Việc này làm thay đổi tính thấm của màng, khiến các thành phần thiết yếu bên trong tế bào nấm thoát ra ngoài, từ đó tiêu diệt tế bào nấm. Thuốc nhạy cảm nhất với nấm men Candida albicans.

Liều dùng và cách dùng Nystatin hiệu quả

Cách dùng đúng

• Uống trọn viên thuốc với một cốc nước lọc.
• Tránh dùng cùng với sữa hoặc thức ăn chứa nhiều đường (vì đường tạo môi trường cho nấm phát triển).
• Nên chia liều dùng rải rác trong ngày để duy trì nồng độ thuốc liên tục trong đường ruột.

Liều dùng khuyến cáo

Liều dùng dưới đây mang tính chất tham khảo, người bệnh cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ:

Người lớn (Điều trị nấm Candida ruột/thực quản): Uống 1 – 2 viên (500.000 – 1.000.000 IU) / lần. Dùng 3 – 4 lần / ngày.

Dự phòng (khi dùng kháng sinh): 2 viên (1.000.000 IU) mỗi ngày.

Trẻ em:

• Cảnh báo: Viên nén bao đường 500.000 IU thường có kích thước khó nuốt và hàm lượng cao so với trẻ nhỏ.
• Với trẻ em và trẻ sơ sinh bị nấm miệng/tưa lưỡi, không khuyến khích dùng dạng viên này. Hãy hỏi bác sĩ để chuyển sang dạng bột rơ miệng hoặc hỗn dịch (suspension) để đảm bảo an toàn và hiệu quả cao hơn.

Thời gian điều trị bao lâu?

Nhiều bệnh nhân dừng thuốc ngay khi thấy hết triệu chứng (đau bụng, tiêu chảy, tưa lưỡi…), đây là sai lầm khiến nấm tái phát nhanh chóng.

• Nguyên tắc vàng: Phải tiếp tục uống thuốc ít nhất 48 giờ sau khi các triệu chứng lâm sàng đã hoàn toàn biến mất.
• Thông thường, một đợt điều trị có thể kéo dài từ 7 – 14 ngày hoặc hơn tùy đáp ứng.

Tác dụng phụ có thể gặp

Nystatin dung nạp tốt và ít gây độc tính toàn thân do không hấp thu vào máu. Tuy nhiên, người dùng có thể gặp các tác dụng phụ tại chỗ:

Tương tác thuốc cần tránh

Riboflavin (Vitamin B2): Tránh uống cùng lúc vì Riboflavin phosphat có thể làm mất tác dụng kháng nấm của Nystatin.

Thuốc bao vết loét dạ dày: Các thuốc tạo màng bao niêm mạc có thể ngăn cản Nystatin tiếp xúc trực tiếp với nấm, làm giảm hiệu quả điều trị.

Thận trọng khi sử dụng thuốc

Do viên bao đường có chứa tá dược đường (lactose/sucrose), bệnh nhân không dung nạp lactose hoặc kiêng đường ngặt nghèo cần lưu ý hoặc tham khảo ý kiến dược sĩ.

Chế độ ăn uống

Điều trị thuốc chỉ là 50%, 50% còn lại nằm ở dinh dưỡng. Nấm Candida “nghiện” đường.

• Nên kiêng: Đường tinh luyện, bánh kẹo ngọt, nước ngọt, trái cây quá ngọt (xoài, mít…), thực phẩm lên men (dưa muối), rượu bia.
• Nên ăn: Sữa chua lợi khuẩn (Probiotic) không đường, tỏi (kháng sinh tự nhiên), rau xanh, uống nhiều nước.

Phụ nữ mang thai và cho con bú

Nystatin (dạng uống) thường được xem là an toàn cho thai kỳ vì không hấp thu vào cơ thể mẹ để ảnh hưởng đến thai nhi. Tuy nhiên, phụ nữ mang thai tuyệt đối không tự ý mua dùng mà phải có chỉ định liều lượng từ bác sĩ sản khoa.

Dược lực học

Nystatin là kháng sinh chống nấm được chiết xuất từ dịch nuôi cấy nấm Streptomyces noursei, bột màu vàng, rất ít tan trong nước. Nystatin có tác dụng kìm hãm hoặc diệt nấm tùy thuộc vào nồng độ và độ nhạy cảm của nấm, không có tác động đến vi khuẩn chí bình thường trên cơ thể. Nhạy cảm nhất là các nấm men và có tác dụng rất tốt nấm Candida albicans.

Cơ chế tác dụng: Do liên kết với sterol của màng tế bào các nấm nhạy cảm nên nystatin làm thay đổi tính thấm của màng nấm. Nystatin dung nạp tốt ngay cả khi điều trị lâu dài và không gây kháng thuốc.

Nystatin có tác dụng chống bội nhiễm Candida albicans đường tiêu hóa trong quá trình điều trị kháng sinh.

Dược động học

Nystatin được hấp thu kém qua đường tiêu hóa, không được hấp thu qua da hay niêm mạc khi dùng tại chỗ, thải trừ chủ yếu qua phân dưới dạng chưa chuyển hóa.

Câu hỏi thường gặp

Nystatin 500.000UI có gây hại gan thận không?

Do thuốc hầu như không hấp thu vào máu nên cực kỳ an toàn cho chức năng gan và thận, hiếm khi gây tác dụng phụ toàn thân như các loại thuốc kháng nấm đường uống khác (ví dụ: Ketoconazole, Itraconazole).

Tôi quên uống 1 liều thì phải làm sao?

Hãy uống ngay khi nhớ ra. Nếu gần đến giờ uống liều tiếp theo, hãy bỏ qua liều đã quên. Không uống gấp đôi liều.

Có được uống rượu bia khi đang dùng Nystatin không?

Không có tương tác hóa học nguy hiểm trực tiếp, nhưng bạn nên kiêng tuyệt đối. Rượu chứa đường và men, là môi trường lý tưởng để nấm Candida bùng phát, làm vô hiệu hóa nỗ lực điều trị của thuốc.

Hình ảnh Thuốc NYSTATIN 500.000UI:

Đội ngũ biên tập viên nhà thuốc An Tâm

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm y tế: Bài viết này cung cấp thông tin để bạn tham khảo và hiểu rõ hơn về thuốc, không thể thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hay chỉ định từ bác sĩ. Thuốc Nystatin là thuốc kê đơn đặc trị có nhiều nguy cơ. Bạn tuyệt đối không được tự ý mua và sử dụng thuốc nếu chưa được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và kê đơn.