Thuốc tiêm Vinphatoxin 5UI trợ sinh, kích thích chuyển dạ

1. Thông tin chung

Thuốc Vinphatoxin 5UI là thuốc kê đơn (ETC) thuộc nhóm thuốc tác dụng lên tử cung, được sử dụng phổ biến trong sản khoa. Thuốc chứa hoạt chất Oxytocin, một hormone đóng vai trò then chốt trong quá trình chuyển dạ và kiểm soát tình trạng chảy máu sau sinh.

2. Thành phần của thuốc

Mỗi ống dung dịch tiêm 1ml Vinphatoxin chứa:

Hoạt chất chính: Oxytocin 5 UI.

Tá dược: Vừa đủ 1 ống tiêm (bao gồm nước cất pha tiêm, chất bảo quản, chất ổn định pH phù hợp).

Dạng bào chế: Dung dịch tiêm trong suốt, không màu.

3. Công dụng của thuốc

Thuốc Vinphatoxin 5 UI được chỉ định sử dụng trong các trường hợp sản khoa cụ thể sau:

Khởi phát và thúc đẩy chuyển dạ: Dùng cho các trường hợp thai quá ngày dự sinh, vỡ ối sớm, tiền sản giật hoặc các chỉ định y khoa cần chấm dứt thai kỳ sớm để đảm bảo an toàn cho mẹ và bé.

Kiểm soát băng huyết sau sinh: Dự phòng và điều trị chảy máu sau sinh do đờ tử cung (tử cung không co hồi tốt).

Hỗ trợ sau sảy thai: Giúp co hồi tử cung sau khi sổ nhau hoặc nạo thai, sảy thai không hoàn toàn.

4. Dược lực học

Hiểu rõ cơ chế của thuốc giúp bác sĩ kiểm soát tốt quá trình điều trị. Oxytocin trong Vinphatoxin hoạt động theo cơ chế sau:

Trên tử cung: Oxytocin gắn kết vào các thụ thể chuyên biệt trên màng tế bào cơ trơn tử cung. Quá trình này kích thích tăng nồng độ Canxi nội bào, làm tăng cả tần số và cường độ các cơn co tử cung. Tác dụng này đặc biệt mạnh vào giai đoạn cuối thai kỳ do số lượng thụ thể Oxytocin tăng lên.

Trên tuyến vú: Thuốc làm co các tế bào biểu mô quanh nang tuyến sữa, tạo áp lực đẩy sữa ra khỏi nang vào các ống dẫn sữa (phản xạ xuống sữa).

Tác dụng khác: Oxytocin có cấu trúc hóa học tương tự hormone chống bài niệu (ADH/Vasopressin), do đó ở liều cao thuốc có thể gây giữ nước tạm thời.

5. Dược động học

Đặc điểm dược động học của Oxytocin giải thích lý do tại sao thuốc thường phải truyền tĩnh mạch liên tục thay vì tiêm một lần duy nhất trong quá trình chuyển dạ:

Hấp thu: Khi tiêm bắp (IM), thuốc có tác dụng sau 3-5 phút và kéo dài 2-3 giờ. Khi tiêm truyền tĩnh mạch (IV), tác dụng xuất hiện gần như ngay lập tức (dưới 1 phút).

Phân bố: Thuốc phân bố nhanh qua tuần hoàn, một lượng nhỏ có thể qua nhau thai và sữa mẹ.

Chuyển hóa & Thải trừ: Oxytocin bị phân hủy nhanh chóng bởi enzyme oxytocinase tại gan và thận. Thời gian bán thải (t1/2) rất ngắn, chỉ khoảng 3 – 5 phút. Điều này cho phép bác sĩ dễ dàng điều chỉnh tốc độ truyền để kiểm soát cơn co tử cung theo ý muốn.

6. Cách dùng và liều dùng thuốc

Cách dùng

Dựa trên các cập nhật y khoa mới nhất, Vinphatoxin 5 UI được dùng qua các đường sau:

Truyền tĩnh mạch chậm (IV drip): Đây là đường dùng ưu tiên để gây chuyển dạ, cần pha loãng với dung dịch tiêm truyền (như NaCl 0.9% hoặc Glucose 5%) và dùng máy truyền dịch hoặc đếm giọt chính xác.

Tiêm bắp (IM): Thường dùng trong cấp cứu băng huyết sau sinh (giai đoạn 3 của chuyển dạ).

Liều dùng

Liều lượng phụ thuộc hoàn toàn vào đáp ứng của sản phụ và chỉ định của bác sĩ:

Gây chuyển dạ: Bắt đầu bằng liều rất thấp truyền tĩnh mạch, tăng dần liều mỗi 20-30 phút cho đến khi đạt cơn co sinh lý (thường 3 cơn co/10 phút).

Dự phòng và trị băng huyết sau sinh:

Tiêm bắp: 5 – 10 UI ngay sau khi sổ nhau.

Hoặc truyền tĩnh mạch: 5 – 20 UI pha trong 500ml dịch truyền, tốc độ tùy chỉnh theo tình trạng chảy máu.

7. Tác dụng phụ thuốc

Bên cạnh tác dụng điều trị, Vinphatoxin có thể gây ra các tác dụng không mong muốn:

Thường gặp: Buồn nôn, nôn, nhịp tim nhanh hoặc chậm (ở cả mẹ và thai nhi), đau đầu.

Nghiêm trọng:

Cơn co tử cung cường tính: Co bóp quá mạnh gây suy thai, dọa vỡ hoặc vỡ tử cung.

Ngộ độc nước: Do tác dụng giữ nước (giống ADH) khi truyền liều cao kèm lượng dịch lớn, biểu hiện bằng hạ Natri máu, lú lẫn, co giật.

Phản ứng phản vệ, phát ban.

8. Lưu ý khi dùng thuốc

Chống chỉ định

Tuyệt đối không dùng Vinphatoxin trong các trường hợp:

Bất tương xứng đầu – chậu rõ rệt (thai to không lọt khung chậu).

Ngôi thai bất thường (ngôi ngang).

Rau tiền đạo, mạch tiền đạo.

Suy thai cấp khi chưa bắt đầu chuyển dạ.

Sẹo mổ cũ ở tử cung (cần rất thận trọng và cân nhắc kỹ, thường được xem là chống chỉ định tương đối hoặc tuyệt đối tùy phác đồ).

Quá mẫn với Oxytocin.

Thận trọng khi sử dụng

Phải theo dõi liên tục tim thai và cơn co tử cung bằng máy Monitor sản khoa trong suốt quá trình truyền.

Thận trọng với sản phụ có tiền sử sinh nhiều lần (cơ tử cung giãn mỏng), người bệnh tim mạch hoặc cao huyết áp.

Khả năng lái xe và vận hành máy móc

Thuốc dùng trong nội trú bệnh viện cho sản phụ chuẩn bị sinh hoặc sau sinh, do đó không áp dụng cho người đang lái xe hoặc vận hành máy móc.

Thời kỳ mang thai

Thuốc được dùng để thúc đẩy quá trình sinh nở ở giai đoạn cuối thai kỳ theo chỉ định. Không dùng trong 3 tháng đầu hoặc 3 tháng giữa thai kỳ (trừ trường hợp sảy thai cần tống xuất thai lưu).

Thời kỳ cho con bú

Oxytocin có thể bài tiết vào sữa mẹ một lượng nhỏ nhưng bị phân hủy nhanh chóng trong đường tiêu hóa của trẻ, do đó không gây hại cho trẻ bú mẹ. Ngược lại, Oxytocin còn giúp phản xạ xuống sữa tốt hơn.

9. Tương tác thuốc

Để đảm bảo an toàn, cần lưu ý các tương tác sau:

Thuốc co mạch (Vasoconstrictors): Dùng chung có thể gây tăng huyết áp kịch phát nghiêm trọng.

Prostaglandin: Có tác dụng hiệp đồng làm tăng co bóp tử cung, dễ dẫn đến quá kích hoặc vỡ tử cung nếu không giảm liều Oxytocin phù hợp.

Thuốc gây mê đường hô hấp: Một số thuốc gây mê (như Cyclopropane, Halothane) có thể làm giảm tác dụng của Oxytocin hoặc gây loạn nhịp tim.

10. Bảo quản

Khác với các loại thuốc thông thường, Oxytocin là một hormone có bản chất peptide rất nhạy cảm với nhiệt độ. Để đảm bảo hiệu lực của thuốc:

Bảo quản lạnh ở nhiệt độ 2 – 8°C (ngăn mát tủ lạnh).

Trong trường hợp bảo quản ở nhiệt độ phòng (dưới 25 – 30°C), thời gian sử dụng có thể bị rút ngắn (cần tham khảo kỹ hạn dùng ghi trên bao bì cho điều kiện này).

Tránh để đông đá. Tránh ánh sáng trực tiếp.

Để xa tầm tay trẻ em.

Bài viết trên chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Đọc giả chỉ nên thực hiện theo đúng chỉ định của bác sĩ đang điều trị cho bạn Nhà Thuốc An Tâm từ chối trách nhiệm nếu có vấn đề xảy ra.