Thuốc Novomix 30 FlexPen trị đái tháo đường liều dùng, chống chỉ định

Thuốc Novomix 30 FlexPen là một giải pháp insulin “2 trong 1” hiện đại, được sử dụng phổ biến để giúp bệnh nhân đái tháo đường kiểm soát đồng thời cả đường huyết sau ăn và đường huyết nền. Tuy nhiên, đây là một loại insulin hỗn hợp thế hệ mới với nhiều điểm khác biệt quan trọng so với insulin truyền thống.

Thuốc Novomix 30 là gì?

Bút tiêm Novomix 30 FlexPen là một loại insulin analog (insulin tương tự) thế hệ mới, được sản xuất bởi công ty dược phẩm Novo Nordisk (Đan Mạch). Đây là một sản phẩm insulin hỗn hợp (pre-mixed insulin) được bào chế dưới dạng bút tiêm tiện dụng, chứa 100 đơn vị (U-100) insulin aspart trong mỗi mL dung dịch.

Điểm đặc biệt của Novomix 30 nằm ở thành phần 2 pha (biphasic), được thiết kế để mô phỏng nhịp tiết insulin tự nhiên của cơ thể:

• 30% Insulin Aspart (dạng hòa tan, tác dụng nhanh).
• 70% Insulin Aspart Protamine (dạng tinh thể, tác dụng kéo dài).

Sự kết hợp này giúp kiểm soát đồng thời cả đường huyết sau bữa ăn và đường huyết nền (giữa các bữa ăn và ban đêm), mang lại giải pháp “nền-bữa ăn” (basal-bolus) đơn giản hóa chỉ trong một mũi tiêm.

Thông tin chi tiết Thuốc Novomix 30 FlexPen

Tên thương mại	Novomix 30 FlexPen
Hoạt chất chính	30% Insulin Aspart (hòa tan) 70% Insulin Aspart Protamine (tinh thể)
Hàm lượng	100 U/mL (mỗi bút tiêm chứa 3mL, tương đương 300 đơn vị)
Nhóm thuốc	Thuốc điều trị đái tháo đường
Phân nhóm	Insulin Analog (Insulin hỗn hợp 2 pha)
Dạng bào chế	Hỗn dịch tiêm trong bút tiêm nạp sẵn
Quy cách	Hộp 5 bút tiêm x 3mL
Nhà sản xuất	Novo Nordisk A/S
Nước sản xuất	Đan Mạch

Cơ chế hoạt động

Để hiểu tại sao Novomix 30 hiệu quả, chúng ta cần phân tích rõ vai trò của từng thành phần:

30% Insulin Aspart (Tác dụng nhanh)

Đây là thành phần có tác dụng hạ đường huyết ngay lập tức. Khi được tiêm, insulin aspart được hấp thu rất nhanh vào máu, giúp xử lý lượng đường (glucose) tăng vọt ngay sau khi bạn ăn. Đây chính là ưu điểm vượt trội so với các insulin người (human insulin) truyền thống.

70% Insulin Aspart Protamine (Tác dụng kéo dài)

Thành phần này được hấp thu chậm hơn một cách có kiểm soát. Nó cung cấp một mức insulin nền ổn định, kéo dài trong nhiều giờ. Vai trò của nó là duy trì mức đường huyết ổn định giữa các bữa ăn và quan trọng là trong suốt ban đêm, ngăn ngừa gan sản xuất quá nhiều glucose.

Chỉ định của thuốc Novomix 30 FlexPen

Novomix 30 được chỉ định để điều trị bệnh đái tháo đường ở người lớn, thanh thiếu niên và trẻ em từ 10 tuổi trở lên, bao gồm:

Bệnh nhân đái tháo đường tuýp 1: Thường được sử dụng kết hợp với insulin tác dụng kéo dài khác, tùy thuộc vào phác đồ điều trị của bác sĩ.

Bệnh nhân đái tháo đường tuýp 2:

• Khi các loại thuốc uống hạ đường huyết (như Metformin, Sulfonylurea) không còn kiểm soát hiệu quả mức đường huyết (chỉ số HbA1c cao).
• Bệnh nhân cần khởi đầu điều trị bằng insulin để kiểm soát đường huyết tích cực, ngăn ngừa biến chứng.

Hướng dẫn sử dụng và liều dùng

Việc sử dụng insulin đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối. Dưới đây là các hướng dẫn quan trọng nhất mà Dược sĩ An Tâm luôn tư vấn kỹ cho bệnh nhân.

Liều dùng khuyến cáo

Liều dùng Novomix 30 phải được cá thể hóa dựa trên nhu cầu, mức độ đường huyết, cân nặng và thói quen sinh hoạt của từng bệnh nhân. Tuyệt đối không tự ý thay đổi liều nếu không có chỉ định của bác sĩ.

Bác sĩ sẽ dựa vào kết quả theo dõi đường huyết hàng ngày và chỉ số HbA1c của bạn để đưa ra liều khởi đầu và điều chỉnh liều phù hợp.

Thời điểm tiêm

Đây là một thông tin cực kỳ quan trọng và thường bị nhầm lẫn với các loại insulin thế hệ cũ:

Thông tin chính xác: Do chứa thành phần Insulin Aspart tác dụng rất nhanh, Novomix 30 nên được tiêm ngay trước bữa ăn (trong vòng 0-15 phút).

Trong một số trường hợp đặc biệt (ví dụ: người ăn chậm, người cao tuổi có nguy cơ hạ đường huyết), bác sĩ có thể cho phép tiêm ngay sau khi ăn, nhưng cần có sự giám sát y tế chặt chẽ.

(Lưu ý: Khoảng thời gian 15-30 phút trước ăn thường áp dụng cho insulin regular/human, không phải Novomix).

Kỹ thuật tiêm insulin đúng cách

Đồng nhất hỗn dịch (Bước bắt buộc):

Novomix 30 là hỗn dịch (có màu trắng đục), không phải dung dịch trong suốt. Insulin protamine (70%) sẽ lắng xuống khi để yên.

Trước mỗi lần tiêm, bạn PHẢI đồng nhất insulin bằng cách:

• Xoay tròn bút tiêm giữa hai lòng bàn tay 10 lần.
• Đảo ngược bút tiêm lên xuống 10 lần.

Lặp lại cho đến khi dung dịch trở nên trắng đục và đồng nhất hoàn toàn.

Lưu ý: Không lắc mạnh bút tiêm. Lắc mạnh sẽ tạo bọt khí, có thể làm sai lệch liều thuốc khi tiêm.

Luân phiên vị trí tiêm:

Thuốc được tiêm dưới da (không tiêm vào bắp hoặc tĩnh mạch).

Các vùng tiêm bao gồm: bụng (xung quanh rốn, cách rốn ít nhất 2-3 cm), mặt trước đùi, cánh tay (vùng cơ delta), hoặc mông.

Tại sao phải luân phiên? Bạn phải luôn luôn thay đổi các vị trí tiêm trong cùng một vùng (ví dụ: hôm nay tiêm bên trái bụng, ngày mai tiêm bên phải bụng). Việc này giúp ngăn ngừa chứng loạn dưỡng mỡ (tích tụ mỡ hoặc teo mô mỡ dưới da). Loạn dưỡng mỡ là một biến chứng nghiêm trọng làm thay đổi khả năng hấp thu insulin, khiến đường huyết của bạn trở nên mất ổn định.

Chống chỉ định và tác dụng phụ

Chống chỉ định

• Bệnh nhân đang trong cơn hạ đường huyết (đường huyết quá thấp).
• Bệnh nhân có tiền sử dị ứng hoặc quá mẫn với Insulin Aspart hay bất kỳ thành phần nào của thuốc.

Các tác dụng phụ cần lưu ý

Hạ đường huyết (Phổ biến nhất): Đây là tác dụng phụ quan trọng nhất cần theo dõi. Dấu hiệu bao gồm:

• Run tay, chân.
• Đói cồn cào, vã mồ hôi.
• Tim đập nhanh, hồi hộp.
• Choáng váng, lú lẫn, mờ mắt.
• Nếu nặng: có thể co giật, mất ý thức.
• Xử trí: Luôn mang theo kẹo, đường, hoặc nước trái cây để sử dụng ngay khi có dấu hiệu.

Phản ứng tại chỗ tiêm: Đỏ, ngứa, sưng nhẹ, hoặc bầm tím tại vị trí tiêm. Thường tự hết sau vài ngày.

Loạn dưỡng mỡ: Như đã đề cập, nếu không luân phiên vị trí tiêm.

Tăng cân: Có thể xảy ra khi bắt đầu điều trị bằng insulin do tác dụng đồng hóa của nó.

Những lưu ý đặc biệt khi sử dụng

Phụ nữ có thai và cho con bú

Insulin (bao gồm Insulin Aspart trong Novomix 30) được xem là lựa chọn ưu tiên và an toàn để điều trị đái tháo đường thai kỳ. Tuy nhiên, nhu cầu insulin thay đổi rất lớn trong 3 tháng đầu, 3 tháng giữa, 3 tháng cuối và sau khi sinh. Bệnh nhân cần được theo dõi đường huyết cực kỳ sát sao và điều chỉnh liều liên tục dưới sự giám sát của bác sĩ chuyên khoa.

Người cao tuổi

Người lớn tuổi thường nhạy cảm hơn với tác dụng của insulin và có nguy cơ hạ đường huyết cao hơn (do ăn uống kém, hay quên, hoặc có bệnh lý đi kèm). Cần hết sức thận trọng khi bắt đầu và điều chỉnh liều, đồng thời giáo dục người nhà về cách nhận biết dấu hiệu hạ đường huyết.

Bệnh nhân suy gan, suy thận

Chức năng gan hoặc thận suy giảm có thể làm thay đổi nhu cầu insulin của cơ thể (thường là làm giảm nhu cầu). Những bệnh nhân này cần được theo dõi chặt chẽ và có thể cần điều chỉnh liều thường xuyên hơn để tránh hạ đường huyết nghiêm trọng.

Dược lực học

Tác dụng làm giảm đường huyết của insulin aspart là do làm tăng sự hấp thu glucose hơn bằng cách gắn insulin vào các thụ thể trên tế bào cơ và tế bào mỡ, và đồng thời làm ức chế sự sản xuất glucose từ gan.

Khi tiêm NovoMix 30 dưới da, thuốc sẽ khởi phát tác dụng trong vòng 10 đến 20 phút sau tiêm. Đỉnh tác dụng trong khoảng 1 đến 4 giờ sau tiêm. Thời gian tác dụng kéo dài đến 24 giờ.

Trong một nghiên cứu lâm sàng kéo dài 3 tháng so sánh giữa NovoMix 30 và insulin người 30 tác dụng 2 pha sử dụng trước bữa sáng và bữa ăn tối ở bệnh nhân đái tháo đường tuýp 1 và đái tháo đường tuýp 2, kết quả là NovoMix 30 giảm đáng kể đường huyết sau ăn cả hai bữa ăn (bữa ăn sáng và bữa ăn tối).

Một phân tích gộp bao gồm 9 nghiên cứu lâm sàng ở bệnh nhân đái tháo đường tuýp 1 và đái tháo đường tuýp 2 cho thấy so với insulin người 30 tác dụng 2 pha, điều trị NovoMix 30 trước bữa ăn sáng và bữa ăn tối cho kết quả tốt hơn đáng kể trong việc kiểm soát đường huyết sau ăn (gia tăng đường huyết trung bình trong bữa ăn sáng, trưa và tối). Trong khi đường huyết lúc đói cao hơn ở những bệnh nhân điều trị bằng NovoMix 30, nhưng hiệu quả kiểm soát đường huyết tổng thể bằng cách đo haemoglobin glycosylate (HbA1c) thì đương tương nhau.

Trong một nghiên cứu, có 341 bệnh nhân đái tháo đường tuýp 2 được lựa chọn điều trị ngẫu nhiên với bút tiêm NovoMix 30 đơn trị hoặc phối hợp với metformin, hoặc phối hợp với metformin và sulfonylurea. Sau 16 tuần điều trị HbA1c không khác nhau giữa bệnh nhân sử dụng NovoMix 30 phối hợp với metformin và bệnh nhân dùng metformin và sulfonylurea. Trong nghiên cứu này, 57% bệnh nhân có HbA1c lúc ban đầu > 9%; ở bệnh nhân điều trị với NovoMix 30 phối hợp với metformin đã giảm đáng kể HbA1c so với metformin phối hợp với sulfonylurea.

Trong một nghiên cứu bệnh nhân đái tháo đường tuýp 2, hiệu quả kiểm soát đường huyết không đủ khi uống thuốc điều trị đái tháo đường huyết uống đơn trị, được lựa chọn ngẫu nhiên để điều trị bằng NovoMix 30 2 lần/ngày (117 bệnh nhân) hoặc insulin glargine 1 lần/ngày (116 bệnh nhân). Sau 28 tuần điều trị với NovoMix 30 ở liều khuyến cáo, giảm trung bình HbA1c là 2,8% (trung bình lúc ban đầu= 9,7%). Với NovoMix 30, 66% và 42% bệnh nhân đạt mức HbAlc < 7% và 6,5% tương ứng, điều đó có nghĩa là FPG (đường huyết lúc đói) đã giảm khoảng 7 mmol/l từ 14,0 mmol/l lúc ban đầu đến 7,1 mmol/l).

Ở bệnh nhân đái tháo đường tuýp 2, phân tích gộp cho thấy giảm nguy cơ các cơn hạ đường huyết ban đêm và hạ đường huyết nặng khi sử dụng với NovoMix 30 so với insulin người 2 pha (hỗn hợp/trộn sẩn) 30 tác dụng. Nguy cơ các cơn hạ đường huyết ban ngày cao hơn ở bệnh nhân điều trị với bút tiêm NovoMix 30.

Ở bênh nhân nhi: Một nghiên cứu lâm sàng 16 tuần so sánh kiểm soát đường huyết sau ăn (đường huyết liên quan bữa ăn) của NovoMix 30 với insulin người/insulin người 30 2 pha (hỗn hợp/trộn sẵn) và insulin NPH khi đi ngủ đã được thực hiện ở 167 bệnh nhân tuổi từ 10 đến 18 tuổi. HbA1c trung bình vẫn tương tự lúc ban đầu trong suốt nghiên cứu ở cả 2 nhóm điều trị trên, và không có sự khác biệt trong tỷ lệ hạ đường huyết của NovoMix 30 hoặc insulin người 2 pha (hỗn hợp/trộn sẵn) 30.

Ở một nhóm nhỏ hơn (54 bệnh nhân) và nhóm trẻ tuổi hơn (độ tuổi từ 6 đến 12 tuổi), điều trị trong nghiên cứu mù đôi, chéo (12 tuần cho mỗi nghiên cứu) tỷ lệ cơn hạ đường huyết và tăng đường huyết sau ăn của NovoMix 30 thấp hơn đáng kể so với insulin người 2 pha (hỗn hợp/trộn sẵn). HbA1c kết thúc nghiên cứu ở nhóm điều trị với insulin người 2 pha (hỗn hợp/trộn sẵn) 30 thấp hơn đáng kể so với nhóm điều trị với NovoMix 30.

Bệnh nhân cao tuổi: Các đặc tính dược lực học của NovoMix 30 không được nghiên cứu ở bệnh nhân cao tuổi. Tuy nhiên, nghiên cứu so sánh về PK/PD ngẫu nhiên mù đôi, chéo của insulin aspart với insulin người hòa tan (insulin người tác dụng nhanh) được thực hiện ở bệnh nhân cao tuổi bị bệnh đái tháo đường tuýp 2 (19 bệnh nhân tuổi từ 65 đến 83, tuổi trung bình 70 tuổi). Sự khác biệt tương đối trong các đặc tính dược lực học (GIRmax, AUCgir 0-120 min) của insulin aspart và insulin người hòa tan (insulin người tác dụng nhanh) ở bệnh nhân cao tuổi là tương tự với những người khỏe mạnh và bệnh nhân trẻ tuổi hơn bị đái tháo đường.

Dược động học

Trong insulin aspart, sự thay thế acid amin proline bằng acid aspartic tại vị trí B28 làm giảm khuynh hướng tạo liên kết 6 phân tử (hexamer) trong phần hòa tan của insulin người. Insulin aspart trong pha hòa tan (pha nhanh) của NovoMix 30 gồm 30% tổng số insulin; phần này được hấp thu từ mô dưới da nhanh hơn thành phần insulin hòa tan của insulin người 2 pha (hỗn hợp/trộn sẵn) 30. 70% còn lại ở dạng tinh thể là insulin aspart protamine, dạng này có biểu đồ hấp thu kéo dài tương tự như insulin người NPH.

Tính trung bình, nồng độ insulin huyết thanh tối đa của NovoMix 30 cao hơn 50% so với insulin 30 người tác dụng 2 pha. Tính trung bình, thời gian đạt nồng độ tối đa là 1/2 so với insulin người 30 tác dụng 2 pha.

Ở những người tình nguyện khỏe mạnh, nồng độ huyết thanh tối đa trung bình 140 ± 32 pmol/l đạt được khoảng 60 phút sau khi tiêm dưới da 1 liều 0,20 U/kg thể trọng. Thời gian bán hủy trung bình (t1/2) của NovoMix 30 phản ánh tốc độ hấp thu của phần gắn protamine là khoảng 8 – 9 giờ. Nồng độ insulin huyết thanh trở về mức bình thường 15 – 18 giờ sau khi tiêm dưới da. Ở bệnh nhân đái tháo đường tuýp 2, nồng độ tối đa đạt được khoảng 95 phút sau tiêm và nồng độ đo được vẫn lớn hơn 0 với không ít hơn 14 giờ tiêm.

Nhóm bệnh nhân cao tuổi

Các đặc tính dược động học của bút tiêm insulin NovoMix 30 không được nghiên cứu ở bệnh nhân cao tuổi. Tuy nhiên, sự khác biệt tương đối trong các đặc tính dược động học của insulin aspart và insulin người hòa tan ở bệnh nhân cao tuổi (tuổi từ 65 đến 83, trung bình 70 tuổi) bị đái tháo đường tuýp 2 là tương tự ở những người khỏe mạnh và bệnh nhân trẻ tuổi hơn bị đái tháo đường. Giảm khả năng hấp thu được quan sát thấy ở đối tượng người cao tuổi, kết quả là thời gian tmax là 82 phút (dao động trong khoảng 60 đến 120 phút) trong khi Cmax là tương tự ở các bệnh nhân trẻ tuổi hơn bị đái tháo đường tuýp 2 và hơi thấp hơn các bệnh nhân bị đái tháo đường tuýp 1.

Bệnh nhân suy gan, thận

Dược động học của bút tiêm NovoMix không được nghiên cứu ở bệnh nhân suy gan, thận.

Bệnh nhân nhi

Dược động học của NovoMix 30 không được nghiên cứu ở trẻ em hoặc thanh thiếu niên. Tuy nhiên, các đặc tính dược lực học và dược động học của insulin aspart hòa tan đã được nghiên cứu trên trẻ em (6 đến 12 tuổi) và thanh thiếu niên (13 đến 17 tuổi) bị bệnh đái tháo đường tuýp 1. Insulin aspart được hấp thu nhanh ở cả hai nhóm bệnh nhân, và thời gian tmax tương tự người lớn. Tuy nhiên, Cmax có khác biệt giữa các nhóm tuổi, điều đó nhấn mạnh tầm quan trọng chuẩn độ insulin theo từng cá thể.

Hướng dẫn bảo quản chuẩn y tế

Bảo quản sai cách sẽ làm hỏng insulin, gây mất tác dụng và nguy hiểm cho người bệnh.

Bút tiêm chưa sử dụng (chưa mở nắp):

• Bảo quản trong tủ lạnh (ngăn mát), ở nhiệt độ 2°C – 8°C.
• Tuyệt đối không làm đông lạnh (không để trong ngăn đá hoặc áp sát thành tủ lạnh).

Bút tiêm đang sử dụng (đã mở nắp):

• Sử dụng trong vòng 4 tuần (28 ngày).
• Bảo quản ở nhiệt độ phòng (dưới 30°C) hoặc trong tủ lạnh (2°C – 8°C).
• Luôn đậy nắp bút sau khi tiêm để tránh ánh sáng trực tiếp.

Giải đáp các câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Phân biệt Novomix 30 và Novomix 50?

Cả hai đều là hỗn hợp Insulin Aspart và Insulin Aspart Protamine, nhưng khác nhau về tỷ lệ:

• Novomix 30: 30% nhanh / 70% kéo dài. Phù hợp với đa số bệnh nhân có chế độ ăn cân bằng.
• Novomix 50: 50% nhanh / 50% kéo dài. Cung cấp khả năng kiểm soát đường huyết sau ăn mạnh hơn, thường dùng cho bệnh nhân có bữa ăn chính chứa nhiều carbohydrate (tinh bột, đường).

2. Phân biệt Novomix 30 và Novorapid?

• Novorapid (FlexPen): Chỉ chứa 100% Insulin Aspart (tác dụng nhanh). Thường được dùng tiêm vào mỗi bữa ăn (insulin “bữa ăn”) và phải kết hợp với một loại insulin nền (tác dụng kéo dài) khác.
• Novomix 30 (FlexPen): Là hỗn hợp “2 trong 1”, vừa có tác dụng nhanh (cho bữa ăn) vừa có tác dụng kéo dài (làm nền).

3. Tôi phải làm gì nếu quên một liều tiêm Novomix 30?

Đây là tình huống cần xử trí cẩn trọng:

1. Kiểm tra đường huyết ngay lập tức để biết mức đường huyết hiện tại của bạn.
2. Liên hệ ngay với bác sĩ hoặc dược sĩ để được tư vấn cụ thể dựa trên chỉ số đường huyết và thời điểm bữa ăn tiếp theo.
3. Tuyệt đối không tiêm liều gấp đôi vào lần tiêm kế tiếp để bù cho liều đã quên, vì điều này có thể gây hạ đường huyết nghiêm trọng.

Hình ảnh Bút tiêm Novomix 30 FlexPen:

Đội ngũ biên tập viên nhà thuốc An Tâm

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm y tế: Bài viết này cung cấp thông tin để bạn tham khảo và hiểu rõ hơn về thuốc, không thể thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hay chỉ định từ bác sĩ. Thuốc NovoMix 30 là thuốc kê đơn đặc trị có nhiều nguy cơ. Bạn tuyệt đối không được tự ý mua và sử dụng thuốc nếu chưa được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và kê đơn.